Verenigingen voor Verkeersveiligheid

Er bestaan verschillende manieren om de omgeving van en de route naar je verenigingslokaal verkeersveiliger te maken. Je kan zelf aan de slag (denk bijvoorbeeld aan fietsenstallingen bij het lokaal) of bij de gemeente aankloppen (zoals het pleiten voor een verkeersluwe straat).

Gemeentelijke raden
Knelpuntenanalyse
De weg naar actie
Meer informatie
 

Gemeentelijke raden

Een goede manier om mee invloed uit te oefenen op het lokale beleid is door te participeren aan bestaande adviesraden. Die raden zijn geënt op verschillende thema’s en vanuit de vereniging is er ongetwijfeld een link met één of meerdere raad.

Milieuraad

In de milieuraad komen hoofdzakelijk die thema's aan bod die betrekking hebben op het milieubeleid van de gemeente. Het College van Burgemeester en Schepenen is verplicht advies te vragen aangaande alle milieugerelateerde onderwerpen. De raad kan ook op eigen initiatief advies uitbrengen. Op die manier wordt het bestuur ook op de hoogte gehouden van datgene wat er binnen de gemeente gaande is.De milieuraad is er ook voor u! Agendapunten kunnen aan de voorzitter, ondervoorzitter of secretaris worden meegedeeld. Sinds september 2003 zijn alle milieuraden ook open vergaderingen. Iedereen kan dus een vergadering bijwonen, zij het dan als niet-stemgerechtigd lid.

Gecoro

De gemeentelijke commissie voor ruimtelijke ordening adviseert het College of de gemeenteraad inzake het ruimtelijk beleid van de gemeente. Op die manier kunnen nog beter overwogen beslissingen worden genomen. De voornaamste taken van de gecoro liggen op het vlak van planning: zo wordt de commissie verschillende malen geconsulteerd bij de opmaak van een gemeentelijk ruimtelijk structuurplan en bij de opmaak van de ruimtelijke uitvoeringsplannen. Ook bij de gemeentelijke stedenbouwkundige verordeningen verleent de gecoro advies. Tot slot kan de gecoro op vraag van de gemeente of uit eigen beweging adviezen geven over vergunningsaanvragen en verder over alle zaken die een link hebben met ruimtelijke ordening.

Mobiliteitsraad

Sommige gemeenten hebben ook een aparte mobiliteitsraad waar mobiliteitsvraagstukken worden besproken. De samenstelling van de mobiliteitsraad wordt door elke gemeente bepaald.

Seniorenraad

Veel gemeenten hebben ook een seniorenraad die  de senioren vertegenwoordigt in het lokale beleid. De seniorenraad buigt zich over allerlei zaken die gelinkt zijn met senioren. Op deze raad kan ook het hoofdstuk verkeersveiligheid ter sprake worden gebracht.

Jeugdraad

In Vlaanderen heeft elk bestuursniveau (gemeente, provincie en gemeenschap) zijn jeugdadviesorgaan. In de gemeente gaat dit meestal onder de noemer Jeugdraad. De jeugdraad is nauw betrokken bij het jeugdbeleid en het jeugdwerkbeleid. De belangrijkste opdracht bestaat erin op eigen initiatief, of op verzoek van het gemeentebestuur advies uit te brengen over alle aangelegenheden die de jeugd betreffen. Hieronder valt ook het thema verkeersveiligheid.

Een knelpuntenanalyse

Wie aan de slag wil om de omgeving van de vereniging veiliger te maken moet vooral goed weten waar de knelpunten zich precies bevinden. Je kan bij een knelpuntenanalyse op verschillende manieren te werk gaan, afhankelijk van je doelstellingen, de grootte van je gemeente en van je groep.

• Baken eerst je terrein en werkwijze af. Woon je in een kleine gemeente, dan kan je de hele gemeente analyseren. Anders moet je misschien wat specifieker te werk gaan. Je kan er ook voor kiezen om de belangrijkste routes van en naar je activiteit of lokaal te analyseren.
• Vervolgens kies je door welke bril je je analyse gaat uitvoeren: die van voetganger, fietser, openbaarvervoergebruiker... Als je merkt dat je leden zich op zeer verschillende manieren verplaatsen, kan je voor meerdere vervoerswijzen opteren.
• Je kan vooraf al enkele elementen oplijsten die zeker moeten worden bekeken. Bijvoorbeeld de staat van het voetpad/fietspad, de ligging van oversteekplaatsen, het snelheidsregime langs de wegen, enz.
• Wanneer je de analyse op het terrein gedaan hebt, is het tijd voor denk- en praatwerk. Misschien komen er elementen boven waar je als vereniging / weggebruiker zelf iets kan doen. Bijvoorbeeld oproepen om minder snel te rijden en hier ook zelf het goede voorbeeld geven. Voor andere knelpunten zal je misschien een stapje verder moeten gaan, richting gemeentebestuur.
• Je kan ook een of meerdere schepenen al uitnodigen voor de knelpuntentocht zelf. Het zien van een knelpunt is vaak efficiënter dan een beschrijving op papier, ook al is die geïllustreerd met foto's.
• Je kan je knelpuntentocht ook openstellen voor andere bewoners van de gemeente.

De weg naar actie

DE MOGELIJKHEDEN

Je kan op verschillende manieren actie ondernemen om de omgeving van en de route naar je lokaal verkeersveiliger te maken. Vele initiatieven kan je echter niet alleen bolwerken. Of ze komen gewoon beter tot hun recht wanneer ze ruimer gedragen zijn. Hieronder vind je vier manieren waarop je vereniging verkeersveiligheid rond het lokaal of in de gemeente kan helpen verbeteren. In de praktijk verloopt het vaak echter niet zo afgebakend. Een advies van de adviesraad aan de gemeente over bijvoorbeeld een verkeersdrempel ter hoogte van de lokalen, krijgt wellicht sneller een positief antwoord dan diezelfde vraag vanuit één organisatie.

Werkwijze 1: De omgeving van je verenigingslokaal aanpakken binnen je eigen organisatie
Je kan binnen je vereniging acties uitwerken die de verkeersveiligheid in de omgeving van je lokaal en op de meest gebruikte routes ernaar ten goede komen. Zorg voor een bewaakte oversteek, plaats een hekken als scheiding tussen straat en terrein, organiseer een fietspool...
 

Werkwijze 2: De omgeving van alle verenigingslokalen aanpakken binnen een werkgroep van de adviesraad
Je kan naar de jeugdraad en/of jeugddienst stappen met de suggestie om in de gemeente te werken aan een grotere verkeersveiligheid in de omgeving van alle jeugdlokalen.
 

Werkwijze 3: Diverse routes aanpakken binnen je eigen organisatie
Je kan binnen je vereniging niet enkel werk maken van een verkeersveiligere omgeving van je lokaal, maar ook stappen ondernemen om diverse routes van je lokaal naar het speelbos, het cultureel centrum, het speelplein, het zwembad, ... verkeersveiliger te maken.
 

Werkwijze 4: Binnen de adviesraad en/of betrokken gemeentelijke dienst je gemeente verkeersveiliger maken voor kinderen en jongeren
Waarom niet ijveren voor een zebrapad over de drukke baan waarlangs een speelpleintje ligt? Of kan er met De Lijn niet onderhandeld worden om een bushalte voor het zwembad te plaatsen? Werd er ooit al eens gedacht om een stadsplan op te stellen met aanduiding van de plaatsen waar inwoners in hun vrije tijd komen? Kunnen op dit plan de verkeersonveilige situaties dan niet in kaart gebracht worden? En waarom niet meteen alternatieve én veilige routes voorzien?

DE ACTOREN

Initiatieven die verkeersveiligheid en duurzame verplaatsingen bevorderen, zullen succesvoller zijn en beter opgevolgd worden als je er de juiste mensen bij betrekt. Samenwerken en ‘medestanders’ zoeken is de allereerste stap op weg naar een geslaagd project. Hieronder vind je de inbreng die kan komen van je leden, hun omgeving, de verantwoordelijken in je organisatie en van de gemeente.

Wat kunnen je leden en bestuur doen?

• Zich veilig en milieuvriendelijk verplaatsen en in hun rijgedrag en aandacht hebben voor fietsers en voetgangers.
• Initiatief nemen om projecten en acties uit te werken.
• Contacten leggen en onderhouden met externen (buurtbewoners,gemeente, politie, ...).
• Kinderen, jongeren en hun ouders sensibiliseren (speels en ludiek mag ook).
• De regelgeving voor ‘groepsleiders’ en/of ‘gemachtigd opzichter’ kennen en toepassen.
• Een groep voetgangers of fietsers begeleiden.
• Knelpunten inventariseren en signaleren aan gemeente/politie.
• De organisatie vertegenwoordigen en in overleggroepen of raden en er een inbreng doen, ook over het thema verkeer en mobiliteit.

Wat kunnen kinderen en jongeren doen?

• Zich veilig en milieuvriendelijk verplaatsen.
• Knelpunten opsporen en aangeven.
• Actief meewerken aan initiatieven.
• Hun ouders aanzetten tot een veiliger en milieuvriendelijker gedrag.

Wat kunnen de ouders doen?

• Zich veilig en milieuvriendelijk verplaatsen en tijdens het rijden en aandacht hebben voor fietsers en voetgangers.
• Knelpunten signaleren aan de leiding en/of gemeente/politie.
• Initiatieven ondersteunen en/of mee uitwerken.

Wat kan de gemeente doen?

• De uitwerking van initiatieven ondersteunen.
• Vergunningen afleveren (bijvoorbeeld voor een speelstraat).
• Initiatieven financiële ondersteuning (bijvoorbeeld bij de aankoop van spelmateriaal over verkeer, het verzekeren van begeleiders van een fietspool, het aankopen van hesjes en helmen, ...).
• Wegen herinrichten, signalisatie aanbrengen, ...
• Overleg en samenwerking stimuleren of opzetten, bijvoorbeeld tussen jeugddienst, mobiliteitsdienst, dienst ruimtelijke ordening...
• Aandacht voor kwetsbare groepen in de ruimtelijke en verkeersplanning hebben.

Wat kan de politie doen?

• Toezicht houden op oversteekplaatsen van en naar de lokalen of bij activiteiten.
• Bepaalde initiatieven begeleiden (bijvoorbeeld een fietsuitstap, een prikactie...).
• Advies geven om een veiliger vervoersregeling te bekomen.
• Informatie over de uitrusting van fietsen geven.

Wat kunnen buurtbewoners en buurtlocaties doen?

• Begrip tonen als er bijvoorbeeld een autovrije dag of speelstraat in de straat wordt georganiseerd.
• Samenwerken: samen een onderzoek instellen, knelpunten inventariseren, acties opzetten, ...
• Verkeersveilig gedrag vertonen.

KNELPUNTEN INVENTARISEREN

Wil je problemen betreffende verkeersveiligheid rond je lokaal aanpakken? Dan moet je eerst een zicht krijgen op de verplaatsingswijze van de leden van je organisatie. Je moet ook weten waar de knelpunten liggen in de vervoersregeling, in de omgeving van de lokalen, op de routes naar de lokalen. Maar ook naar de favoriete plekken waar je tijdens activiteiten heen trekt. Het vraagt wel wat werk om alles te inventariseren en overzichtelijk te presenteren. Maar dat werk zal vruchten afwerpen. Stel de resultaten van je inventarisatie voor op een overzichtsplan. Probeer hierbij een onderscheid te maken tussen knelpunten in de directe omgeving van de lokalen en knelpunten op de routes naar de lokalen.

Zo inventariseer je de verplaatsingswijzen van leden

Met een eenvoudig systeem van handopsteken krijg je zicht op de verplaatsingswijze. Iemand vult op een fiche (zie fiche "Verplaatsingswijze" in bijlage) in hoeveel mensen er zich te voet, met de fiets, met de bus... verplaatsen. Als je de gegevens van iedereen hebt samengeteld, krijg je een volledig overzicht van de verplaatsingswijzen.

Manieren om knelpunten te inventariseren

• Via een enquête of een groepsgesprek. Je vraagt, afhankelijk van de leeftijd, de leden op een plannetje van de omgeving de belangrijkste knelpunten aan te duiden in de directe omgeving van de lokalen, de route ernaar toe en naar andere favoriete plekken (bos, sporthal, …). Welk probleem ervaren zij daar? Dat kan zijn: veel en druk verkeer, geen voetgangers- of fietsvoorzieningen, een gevaarlijke oversteek, onvoldoende verlichting, ...
• Je kan met een groep leden de meest gebruikte parcoursafstappen of fietsen en zo proefondervindelijk knelpunten vaststellen.
• Heb je minder tijd beschikbaar en zijn de kinderen zijn al wat ouder? Dan kan je gewoon een stadsplan erbij nemen. De leden kunnen op een kaart aanduiden waar zij knelpunten ervaren en ze bespreken.
• Je kan aan de hand van een checklist ook vragen naar knelpunten in de vervoersregeling.
• Wordt het te omslachtig om iedereen te bevragen? Stel dan een werkgroep samen waar leden en eventueel hun omgeving vertegenwoordigd zijn. Die werkgroep zal de knelpunten dan inventariseren.

DOELSTELLINGEN BEPALEN

Heb je een goed zicht op de verplaatsingswijze van de leden? Heb je een inventaris gemaakt van prioritaire knelpunten? Dan kan je op papier zetten welke zaken je wil aanpakken en welke doelstelling je wil bereiken. Hieronder staan verschillende mogelijkheden.

Om milieuvriendelijke verplaatsingen mogelijk te maken en te stimuleren kan je volgende principes hanteren:

• Kies prioritair voor stappen en fietsen
• Kies secundair voor openbaar vervoer
• Kies slechts in laatste instantie voor de auto en overweeg of carpooling geen oplossing biedt.

De verplaatsingen naar de lokalen kunnen veiliger worden door:

• Door veiligere en betere fietspaden
• Door veilige oversteekplaatsen
• Door druk (vracht)verkeer in de straat te weren of te beperken
• Het stationeren in de omgeving van het lokaal limiteren

Je kan bij de timing van de maatregelen een rangorde hanteren waarbij je vertrekt van de zachte weggebruiker

• de (kleine) voetganger krijgt de eerste plaats (bijvoorbeeld een verbreed autovrij voetpad)
• daarna komen de fietser en de bus (fietsruimte en bushalte)
• Als laatste komt de auto (rijwegversmalling, parking).

EEN ACTIEMODEL UITWERKEN

Heb je concrete doelstellingen bepaald om de verkeersveiligheid rond je verenigingslokaal te verhogen? Dan is het tijd voor actie. Initiatieven op vlak van infrastructuur, ruimtelijke ordening... worden uitgevoerd door de specialisten-verkeersdeskundigen en de gemeente of gewest. Dat neemt uiteraard niet weg dat je vereniging hen geen knelpunten kan signaleren. Vraag daarom om vroeg genoeg in het proces van infrastructuurwijzigingen rond je lokaal betrokken te worden. Hieronder vind je de voornaamste maatregelen die jouw vereniging zelf kan uitvoeren:
 

Werk een vervoersregeling voor je vereniging uit
Als we willen dat leden op een milieuvriendelijke én veilige manier naar de lokalen komen, dan moet er een goed georganiseerd vervoersaanbod zijn. Je vereniging moet voldoende kennis hebben van principes als groepsleider/gemachtigd opzichter, wandelen in groep, fietsen in groep. Ze moet ook maatregelen treffen rond goede fietsenstallingen.
 

Informeer leden en ouders
Informeer leden en hun omgeving over de verkeers(on)veiligheid op weg naar de lokalen, over veilige en milieuvriendelijke manieren om zich te verplaatsen, over concrete afspraken rond parkeren, over acties en campagnes... Bij het begin van een nieuw werkingsjaar kan je in je activiteitenboekje een bijlage over verkeer en mobiliteit opnemen. De info kan gaan over: het belang van milieuvriendelijke verplaatsingen, de mogelijkheid van voet-, fiets-, of carpools, de dienstregeling van de bus en/of tram en de tarieven, afspraken over parkeren....
 

Werk een bereikbaarheidsplan uit
Je kan, eventueel in samenwerking met de gemeente, een bereikbaarheidsplan uitwerken. Dat is een eenvoudig maar leesbaar plan waarop je routes uitstippelt om de lokalen en andere ontmoetingsplaatsen voor jongeren (speelplein, sporthal, skatepark, …) op een veilige manier te bereiken. En dan liefst te voet, met de fiets of het openbaar vervoer. Ontwikkel een netwerk van veilige routes. Leuke plaatsen en gevaarlijke punten op de routes kan je markeren.
 

Sensibiliseer je leden
Met ludieke acties, campagnes, wedstrijden, spelactiviteiten kan je leden sensibiliseren om zich veilig en milieuvriendelijk te verplaatsen. Kinderen vertrouwd maken met stappen, fietsen, het openbaar vervoer gebeurt het best door ze er zoveel mogelijk gebruik van te laten maken. Doe uitstappen bewust zoveel mogelijk te voet of per fiets te maken. Uitstappen verder weg kunnen met het openbaar vervoer gebeuren, of desnoods via carpooling.
 

Maak je lokaal zichtbaar
Zorg ervoor dat de lokalen duidelijk opvallen in het straatbeeld. Zo maak je de weggebruikers attent op de mogelijke aanwezigheid van een vereniging. Je kan bijvoorbeeld je lokaal in een opvallend kleurtje schilderen met de naam van je vereniging op. Of je vraagt aan de gemeente om enkele wegwijzers aan te brengen naar je lokaal.

WERKEN AAN INFRASTRUCTUUR

Infrastructuurwerken zijn de verantwoordelijkheid van de gemeente of het gewest. Dat neemt niet weg dat je vereniging hen geen knelpunten kan signaleren. Problemen in de directe omgeving en op de routes verschillen van locatie tot locatie. Toch komen bepaalde knelpunten vaak terug: Zo vallen veel lokalen weinig op in het straatbeeld. Auto’s, brom- en motorfietsen en vrachtwagens rijden dan weer vaak te snel. En dikwijls is de infrastructuur voor parkeren en stallen ontoereikend of zo georganiseerd dat het gevaarlijk is voor fietsers en voetgangers. Het type omgeving waarin je lokaal ligt is bepalend voor de maatregelen die genomen kunnen worden. Hieronder vind je voorbeelden van infrastructurele maatregelen die op jouw verenigingslokaal van toepassing kunnen zijn.
 

Mogelijke infrastructurele maatregelen rond een lokaal in een centrumgebied of woonstraat met 30 km/zone

• de lokalen laten opvallen in het straatbeeld
• een 30-km/uur-zone inrichten
• gelijkwaardige kruispunten (geen voorrang van rechts)
• een verkeersplateau ter hoogte van de lokalen
• een ruime voetgangerszone/ontmoetingsruimte (plein) voor de toegangspoort
• verkeersplateaus in de straat om de snelheid te remmen
• een oversteekplaats op het verkeersplateau in andere materialen
• een beperkte oversteeklengte
• een verkeersluwe straat

Mogelijke infrastructurele maatregelen rond een lokaal in een 50-km/uur-gebied met druk verkeer

• afbakening 30-km/uur-zone in de omgeving
• een verhoogd aanliggend fietspad aan beide kanten van de weg
• een fietssuggestiestrook indien er weinig plaats is voor fietspaden
• ter hoogte van de lokalen snelheidsremmers, bijvoorbeeld d.m.v. een rijbaanversmalling
• middengeleiders om de oversteekbaarheid van fietsers en voetgangers te verhogen
• een ruime voetgangerszone/ontmoetingsruimte voor de toegangspoort

Mogelijke infrastructurele maatregelen rond een lokaallangs een drukke weg buiten de bebouwde kom (70 of 90 km/uur)

• afbakening 50-km/uur-zone in de omgeving
• een ruime voetgangerszone/ontmoetingsruimte voor de toegangspoort
• een beveiligde oversteekplaats met verkeerslichten
• een beveiligde oversteekplaats met toezicht
• een beveiligde oversteekplaats met zebrapad en ruime middenberm
• comfortabele, ruime en afgescheiden fietspaden aan beide kanten van de weg
• fietsopstelstroken op kruispunten die met verkeerslichten geregeld zijn
• het op- en afhalen en parkeren van voertuigen best niet vlak langs de weg
• aparte stop- en parkeerplaats met gescheiden op- en afrit
• onverharde bermen afschermen voor parkeren en halt houden

Mogelijke infrastructurele maatregelen voor alle soorten locaties

• Zorg ervoor dat de lokalen duidelijk opvallen in het straatbeeld. Zo maak je de weggebruikers attent op de mogelijke aanwezigheid van je vereniging. Je kan bijvoorbeeld je lokaal in een opvallend kleurtje schilderen met de naam van je vereniging op. Of je vraagt aan de gemeente om enkele wegwijzers aan te brengen naar je lokaal.
• Bouwen aan een netwerk. Niet enkel de omgeving van verenigingsinfrastructuur moeten veilig zijn. Ook de veilige bereikbaarheid is belangrijk. Vlotte en veilige verbindingen met inschakeling van trage, autoluwe wegen en gebruikmaking van de regelgeving ‘beperkt eenrichtingsverkeer’ is een aandachtspunt.

Meer informatie?

Steunpunt Jeugd ontwikkelde de uitgebreide gids "Jeugdlokalen en Verkeersveiligheid". Lees zeker ook volgende fiches:

Deze fiche kwam tot stand in samenwerking met Steunpunt Jeugd.